De Gotische bouwkunst ontwikkelde zich in de 12e eeuw uit de Romaanse bouwkunst. Het was in de eerste plaats een technische revolutie, die toeliet om de massieve muren met hun kleine vensteropeningen te vervangen door een architectuur met steunpunten, waartussen dunne muren of grote openingen (met glaswerk) mogelijk werden.

De Gotische architectuur werd overheerst door hoge kruisribgewelven met spitsbogen, ondersteund door bundelpijlers, steunberen, luchtbogen, spitsbogen (hoewel in het begin boven portalen en vensters nog rondbogen gebruikt werden). Gotische gebouwen maken uitgesproken indruk van ranke hoogte. De muren (die hun dragende functie kwijt waren), werden doorbroken voor straal- en zijkapellen, triforia en grote vensters die vaak gebrandschilderd waren. Drie- en vierpasbogen waren in zwang, en doorgangen kregen een drielobtracering mee. Luchtbogen kregen prachtige met hogels versierde pinakels.

In het algemeen wordt de Gotiek in drie periodes ingedeeld:

1. Vroeggotiek (12e eeuw). Vaak nog met rondboogvensters.

2. Hooggotiek (13e en 14e eeuw) In deze periode komt de stijl voor in heel Europa, en wordt hij via de kruistochten naar het Oosten geëxporteerd. Vensters krijgen de volle breedte tussen de steunberen, overspanningen worden nog breder en hoger... Portalen zitten onder een spitsboog, en de ramen worden spitsboogramen...

3. Laatgotiek. Evolutie in de richting van de Barok, met vaak niet functionele behandeling van bouwdelen, flamboyantere vormen en ingewikkeldere gewelven.

Er zijn ook geografische verschillen, vaak veroorzaakt doordat niet overal hetzelfde bouwmateriaal beschikbaar was. Zo kennen we Brabantse gotiek, Poldergotiek, Demergotiek en Maasgotiek.

De benaming 'Gotiek' werd achteraf gegeven door Italiaanse Renaissance 'kunsthistorici' (met name een zekere Vasari die tussen 1511 en 1574 leefde). Zij dachten dat deze 'minderwaardige, onzuivere bouwsels' enkel uit de geest van een 'primitief' volk konden ontsproten zijn. Concreet verwezen ze naar de volksverhuizingen van de Goten. In de Dictionnaire de Trévoux uit 1704 was 'gotique' een synoniem geworden van 'grossier, wat ruw en lomp betekende. Sympathie voor deze bouwstijl herleefde pas aan het einde van de 18e en in de 19e eeuw.