De oudste, duidelijke vermelding van een kerk op deze plaats gaat terug tot 1047. Hertog Lambert II had toen op de Molenberg een nieuwe kerk in romaanse stijl laten bouwen ter ere van Sint-Michiel, de aartsengel die ook patroonheilige van Brussel was (en nog steeds is). Op 16 november 1047, de dag waarop de romaanse kerk werd ingewijd, liet de hertog echter ook de relikwieën van Sinte-Goedele naar de kerk overbrengen. Sindsdien heette de kerk officieel 'de collegiale van de heiligen Michiel en Goedele'. Maar in de volksmond haalde Sinte-Goedele het op de aartsengel, en wordt kerk nog steeds 'de Sinte-Goedelekerk' genoemd. (voor meer info over deze interessante heilige, zie Sint-Goedele). Raar genoeg heet de kathedraal officieel 'Sint-Michielskathedraal'. In 1967, bij de promotie van de kerk tot kathedraal van het nieuwe aartsbisdom Mechelen-Brussel, moest Sint-Goedele het onderspit delven. Monseigneur Suenens, de toenmalige kardinaal, schrapte haar, omdat zij als heilige niet officieel door het Vaticaan erkend was. Het is overigens wel degelijk een beeld van Sinte-Goedele (uit 1900 door Jan Delporte) dat boven het kerkportaal staat, en niet aartsengel Sint-Michiel.

De vervanging van de romaanse kerk door een gotisch gebouw gebeurde niet in één-twee-drie. Men begon rond 1220 met de kooromgang en de straalkapellen, om te eindigen met de bouw van de twee westertorens. O.a. het schip en het korte transept, overkluisd door kruisribgewelven, zat daar tussenin. De zuidelijke toren was klaar in 1451, de noordelijke in 1475. Naderhand werden de kooromgang en straalkapellen terug afgebroken, om plaats te maken voor de noordelijke Heilig-Sacramentskapel (1539) en de zuidelijke Onze-Lieve-Vrouwekapel (1651-1656). De kapel in de absis werd in 1672-1675 vervangen door een barok gebouwtje.

Aan deze lange bouwgeschiedenis werkte een hele schare architecten mee. We noemen er enkele: in de 14e eeuw Jacob van Thienen, Jan van Ruysbroek en Gilles de Briedere. Latere verbouwingen waren eerder herstellend, en voegden niet erg veel meer toe. In 1860 werd de monumentale trap toegevoegd, en het noorderportaal dateert uit 1881-1886 (door Louis de Curte).

Van het interieur vernoemen we

• Enkele bundelpijlers en het bijzondere netgewelf.
  
• Marmeren barokaltaar uit 1666 in de Onze-Lieve-Vrouwekapel
  
• 7 biechtstoelen uit de 17e eeuw (5 ervan werden door J.van Delen gemaakt).
  
• Preekstoel uit 1699 en 1708 door H.F.Verbruggen en J.B. van der Haeghen.
  
• 'Onze-Lieve-Vrouw met Kind': beeld uit de eerste helft van de 16e eeuw.
  
• 'Graflegging' en 'Ara Coelie '(Onbevlekt Ontvangenis) door Artus I Quellin uit resp. einde 16e eeuw en 1645.
  
• Apostelbeelden (zeker Thomas en Paulus) en de 'Heilige Anna en Maria' door Hiëronymus de Jongere
  
• Gebrandschilderde glasramen (waarvan de oudsten uit de 16e eeuw dateren, o.a. door Jacob I Floris de Vriendt) in spitsboogvensters.
  
• Kerkschat met zilverwerk (17e tot 19e eeuw) en gewaden (waaronder een wit gewaad uit 1562)
  
• Praalgraf van Alexander Schockaert (in 1708 overleden baron van Gaasbeek) door Jan Michiels (in de Heilige Sacramentskapel)
  
• Praalgraf van aartshertog Ernest (overleden in 1595)
  
• Marmeren praalgraf (in het koor) met liggende bronzen leeuw (uit 1610) ter ere van de onder het koor liggende grafkelder van de Hertogen van Brabant.
  
• Praalgraf van Frederick van Merode (overleden in 1830) door Willem Geefs.
  

Français
English